Latem 2021 roku świat z niepokojem obserwował rozgrywający się na granicy polsko-białoruskiej kryzys humanitarny. Setki osób – głównie z Afganistanu, Syrii i Iranu – znalazło się w pułapce pomiędzy dwoma krajami, wykorzystywane jako narzędzie w politycznej rozgrywce. Zimno, głód i strach stały się codziennością dla tych, którzy szukali bezpieczeństwa, a trafili w samo centrum międzynarodowego konfliktu.

Wobec dramatycznych doniesień z pogranicza, w październiku 2021 roku podjęliśmy jako Klub Inteligencji Katolickiej w Warszawie decyzję o zainicjowaniu działań humanitarnych na Podlasiu. Napisaliśmy wtedy:

Od kilku tygodni obserwujemy dramat migrantów i uchodźców na granicy polsko-białoruskiej. Dlatego, zamiast kolejnego spotkania na temat sytuacji przy granicy, uznaliśmy, że teraz jest czas działania, konkretnej pomocy niesionej ludziom cierpiącym z powodu głodu, chłodu, strachu i zagubienia.

Fot. Antek Mantorski

Jak wygląda nasze wsparcie?

Fot. Wojtek Radwański

Nasza odpowiedź na ten kryzys humanitarny wynika wprost z wartości chrześcijańskich, które wyznajemy: głodnych nakarmić, spragnionych napoić, nagich przyodziać i podróżnych w dom przyjąć. To nie tylko słowa – to Ewangelia w Akcji.

Nasze wsparcie polega przede wszystkim na dostarczaniu ciepłych posiłków, ubrań, zapewnianiu pierwszej pomocy przedmedycznej. Nierzadko również na dobrym słowie, geście czy uśmiechu. Osoby przebywającej w strefie granicznej są ofiarami systemowej przemocy. Przez ostatnie cztery lata organizacjom zajmującym się wsparciem na granicy udało się zebrać setki historii od osób w drodze. Z ich relacji wynika, że po stronie białoruskiej spotykają się z przemocą fizyczną i psychiczną, nieludzkim oraz poniżającym traktowaniem, a także innymi formami przymusu ze strony strażników granicznych.

Po stronie polskiej zaś, czekają ich pushbacki. Nie mające żadnego uzasadnienia humanitarnego, moralnego ani prawnego wypychanie z powrotem do Białorusi sprawia, że osoby w drodze zamykane są w kręgu przemocy. Najczęściej bez wyjścia, ponieważ białoruskie służby dbają o to, by nikt nie opuszczał strefy granicznej.

Działania rzecznicze na rzecz osób uchodźczych

Od początku kryzysu humanitarnego prowadzimy działania rzecznicze. Od jesieni 2021 roku intensywnie pracowaliśmy, by zwrócić uwagę władz centralnych i kościelnych na tragiczną sytuację na pograniczu. Informowaliśmy media i organizacje pozarządowe o dramatycznych przejściach osób z doświadczeniem uchodźstwa, ale także osób niosących pomoc. Byliśmy inicjatorami i pierwszymi koordynatorami spotkań dla osób i organizacji angażujących się w działania antykryzysowe.

Te działania doprowadziły do szerokiej kampanii medialnej jesienią 2021 roku i działań ze strony dużych organizacji pomocowych. Przez cały czas trwania kryzysu stawaliśmy i stajemy po stronie osób potrzebujących, odrzuconych, których zdrowie i życie są zagrożone. Wysłaliśmy już wiele pism, oświadczeń, dokumentów oraz prototestów skierowanych do decydentów. 

Fot. Antek Mantorski

Z kim współpracujemy?

Na co dzień współpracujemy z m.in.: Stowarzyszeniem Egala, Stowarzyszeniem We Are Monitoring, Fundacją Bezkres, Stowarzyszeniem No To Ci Pomogę, Zupami na Granicę i Lekarzami bez Granic. Zimą 2023 roku rozpoczęliśmy przygotowania do uruchomienia nowej, tym razem własnej, siedziby PIK na Podlasiu, bliżej centrum kryzysu humanitarnego. Kupiliśmy dom, w którym wiosną 2024 roku otworzyliśmy nową bazę PIK-u, którą nazwaliśmy Domem Pomocy Humanitarnej.

Jesteśmy też częścię Grupy Granica.  

Prowadzimy również Sklep bez granic - nietypowy sklep z asortymentem, dzięki któremu możliwe jest udzielanie pomocy humanitarnej ludziom na pograniczu polsko-białoruskim.

Sklep bez Granic